మహారాష్ట్ర ఆత్మహత్య బెల్ట్‌లో, వితంతువులు ఏజెన్సీని తిరిగి పొందారు

చాలా పట్టణ ప్రమాణాల ప్రకారం వారి విజయాలు అతితక్కువగా అనిపించవచ్చు:ఏళ్ల తరబడి ప్రతిఘటన తర్వాత పూర్వీకుల భూమిని వారి పేర్లపై బదిలీ చేయడం, కుటుంబంతో పోరాడి పట్టణాలకు వెళ్లడం, తద్వారా వారి కుమార్తెలు చదువుకోవడం, కార్మికులను సరఫరా చేయడానికి ఒక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేయడం మరియు వ్యవస్థీకృతం చేయడం, ఇతర మహిళలకు డాక్యుమెంట్‌లను పొందడంలో సహాయం చేయడం, హైస్కూల్ పూర్తి చేయడం మరియు డిగ్రీలు కూడా చదవడం కోసం తరగతి గదులకు తిరిగి రావడం.మహారాష్ట్రలోని కరువు- మరియు వలస-పీడిత జిల్లాలలో, వ్యవసాయ ఆత్మహత్యల కారణంగా ఓడిపోయిన పురుషుల భార్యలు తరచుగా అప్పులు, నిర్లక్ష్యం మరియు ఆధారపడే తప్పించుకోలేని సామాజిక లిపిని మాత్రమే వారసత్వంగా పొందుతున్నారు, కొంతమంది మహిళలు తమ వద్ద ఉన్న ప్రతిదానితో మరియు మరెన్నో పోరాడుతున్నారు, మార్పును బలవంతం చేస్తున్నారు.TOI బీడ్‌లో వివిధ సంవత్సరాల్లో వితంతువులు అయిన అటువంటి మహిళలతో మాట్లాడింది, ఈ 10 నెలల్లో దాదాపు 149 అర్హతగల రైతు ఆత్మహత్యలు జరిగాయి, ఇది మరాఠ్వాడాలో అత్యధికం.ఈ చిన్న విజయాల కోసం కూడా, మహిళలు తమ కుటుంబాలతో మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం గ్రామంలోని పాతుకుపోయిన పితృస్వామ్యంతో పోరాడవలసి వచ్చింది, ఎందుకంటే మహిళలు తమ జీవితాన్ని తిరుగుబాటు యొక్క అంతిమ చర్యగా భావించారు.‘విద్య మీకు ఆహారం ఇస్తుంది, ఆచారాలు చేయవు’జ్యోతి ఔసర్మల్ యొక్క (35) 1BHK మొదటి-అంతస్తులోని ఇంటి ముందు బాల్కనీ చీకుతో నిండిన చెట్టుతో ఒక చిన్న గార్డెన్‌ను విస్మరిస్తుంది, అయితే టీ తాగడానికి మరియు వీక్షణను ఆస్వాదించడానికి తనకు సమయం లేదని ఆమె చెప్పింది.పోలీస్ ఫోర్స్‌లో ఉండాలనుకున్నప్పటికీ, ఆమె పాఠశాల ముగిసిన వెంటనే వివాహం చేసుకుంది మరియు 2018లో తన ఉపాంత రైతు భర్త అప్పులు మరియు పంటలు పండక ఆత్మహత్యతో మరణించడంతో 2018లో వితంతువు.జ్యోతి అకస్మాత్తుగా ముగ్గురు పిల్లలు, అత్తమామలు, సున్నా ఇంటి ఆదాయం మరియు కుటుంబం మరియు గ్రామానికి తనను తాను మాట్లాడటానికి లేదా పని చేయడానికి బయటికి వెళ్లనివ్వకుండా బాధ్యులుగా భావించింది.తినడానికి ఏమీ లేక, పిల్లల చదువుల బాధతో 15 రోజులుగా తల్లి ఇంటికి వెళ్లి తన జీవితాన్ని పునర్నిర్మించుకోవడం మానలేదు.ఆమె కుట్టుపని, మరియు బ్యూటీషియన్‌గా పని చేసే నైపుణ్యాలను నేర్చుకుంది మరియు ఆమె తల్లి ఇంటి నుండి పని చేయడం ప్రారంభించింది. ఆమె ఇప్పుడు మాస్టర్స్ డిగ్రీ కోసం పని చేస్తోంది.“నేను నా కూతురిని పూణేలోని ఉచిత రెసిడెన్షియల్ హాస్టల్‌లో చదివించమని పంపినప్పుడు, గ్రామం వ్యతిరేకించింది, కానీ నేను నా మద్దతును నిలబెట్టాను. నేను చేయలేనిది, నా పిల్లలు తప్పక” అని జ్యోతి చెప్పింది. ఆమెతో పాటు పాఠశాలకు వెళ్లే మరో ఇద్దరు పిల్లలు నివసిస్తున్నారు.ఆమె రోజులు తెల్లవారుజామున ప్రారంభమవుతాయి, వంట, ఇంటి పని, పిల్లలను చూసుకోవడం, కుట్టుపని, సెలూన్ పని మరియు చదువుతో, అర్ధరాత్రి దాటి ముగుస్తుంది.“సిటీలో ఉంటున్నందుకు పల్లెటూరి ప్రజలు నన్ను దూషిస్తారు” అని ఆమె చెప్పింది, తన పిల్లలకు తొందరగా వివాహం జరగదని చెప్పింది.తన భర్త గ్రామంలో ఇప్పటికీ స్వాగతం లేదు, ఆమె చెప్పింది, “నా పిల్లల విధి ఏ వ్యక్తిపైనా ఆధారపడకూడదు.”‘సిస్టమ్ మాకు సహాయం చేయకపోతే, మేము నేర్చుకుంటాము’వైశాలి ఫుల్‌ఝల్కే (35) తన భర్తను కొన్నేళ్లుగా పంట నష్టాలు, గుండె సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడుతున్న పెద్ద కుమారుడి వైద్య ఖర్చులు మరియు పెరిగిన అప్పుల కారణంగా ఆత్మహత్య చేసుకున్నప్పుడు ఆమె చిన్న కుమారుడి వయస్సు కేవలం 12 రోజులే.ఎక్కడికీ వెళ్లకుండా, తన పేరు మీద భూమి లేకపోవడంతో ఆదాయం లేకుండా నాలుగేళ్లుగా అత్తమామల పొలాల్లో పనిచేసింది.తీవ్ర పేదరికం మరియు తన కొడుకు చికిత్సకు డబ్బు లేకపోవడంతో ఆమె తన భర్త భూమిలో తన వాటాను అడగమని బలవంతం చేయడంతో, ఆమె తరిమివేయబడింది.“నా కుమారులకు చెందినది కూడా నన్ను క్లెయిమ్ చేయడానికి వారు నిరాకరించినప్పుడు, నిరసన మరియు భూమి నాదేనని క్లెయిమ్ చేయడం తప్ప నాకు వేరే మార్గం లేదు” అని వైశాలి చెప్పారు.గ్రామస్థులు ఆమెను “అతిగా డిమాండ్ చేస్తున్నారు” అని విమర్శించడంతో ఆమె ఎదురుదెబ్బ తగిలింది.మహిళా రైతుల కోసం పనిచేస్తున్న సంస్థల సహాయంతో, ఆమె తన భర్త భూమిని ఎలా క్లెయిమ్ చేయాలో మరియు ఆమె అర్హులైన పథకాలను తెలుసుకోవడానికి స్థానిక ప్రభుత్వ కార్యాలయాలను సందర్శించింది.ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు పేద మహిళల పట్ల మంచిగా వ్యవహరించడం లేదని, చాలా మంది వారికి సహాయం చేయడానికి లేదా వివరించడానికి సిద్ధంగా లేరని, వారిని నిరక్షరాస్యులుగా కొట్టివేస్తున్నారని, వారి సమయాన్ని వృధా చేసినందుకు అవమానిస్తున్నారని ఆమె చెప్పింది.“వాళ్ళ చిలిపి మాటలు ఏమీ కావు కాబట్టి నేను చాలా దారుణంగా ఓర్చుకున్నాను. నా పేరు మీద లేని నా భర్త భూమిలోని 3/4వ ఎకరంలో పని చేస్తూ నేనే స్వయంగా విషయాలు నేర్చుకునేంత వరకు నేను ప్రశ్నలను పదే పదే చెప్పాను.ఈరోజు పొలంలో పత్తి, ఆలుగడ్డ, వేరుశనగ సాగు చేస్తోంది.వైశాలి బ్యూరోక్రసీతో తన అనుభవాన్ని వారికి వనరుగా మార్చడం ద్వారా తనలాంటి మహిళలు నిస్సహాయులుగా లేరని భరోసా ఇచ్చింది.“ప్రశ్నలు అడగకూడదని మాకు బోధించబడింది. మన స్వంత లోపాలు మనలను బలహీనపరుస్తాయి మరియు మన అజ్ఞానం కోసం పిలవబడతాము అనే భయంతో మనం విషయాలను తప్పించుకుంటాము. అయితే అది కుటుంబ విషయమా లేదా ప్రభుత్వ విషయమా అని మనకు అర్థం అయ్యే వరకు మనం అడగాలి. మన స్వరం ముఖ్యం.”వైశాలి 10 మంది మహిళా కార్మికుల బృందాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేసింది.“గ్రామాలు మహిళలను శిక్షిస్తాయి. కనీసం ప్రభుత్వ అధికారులు సానుభూతి చూపగలరు,” ఆమె జోడించారు.‘నేను నా కూతురి కోసమే బతుకుతున్నాను’మనీషా భాడ్గిలే (32) వివాహమైనప్పుడు చిన్న వయస్సులోనే, చెరుకు కోత కోసం వలస వెళ్లి, తన భర్త ఆత్మహత్యకు ముందు సంవత్సరాల తరబడి రోజువారీ కూలీగా గడిపింది.ఆమె అత్తమామల నుండి ఎటువంటి మద్దతు లేకపోవడం మరియు ఆమె తల్లిదండ్రులు దూరంగా ఉండటంతో, ఆమె ఎక్కడికీ వెళ్ళలేదు. ఆమె మరియు ఆమె ఇద్దరు పిల్లలను ఆమె అత్తమామలు తరిమికొట్టారు, గ్రామస్థులు విన్నవించిన తర్వాత మాత్రమే తీసుకువెళ్లారు.“నేను ఖాళీ కడుపుతో నిద్రపోయాను,” ఆమె చెప్పింది.ఆమె MAVIM ఆధ్వర్యంలోని స్వయం సహాయక బృందంతో కనెక్ట్ అవ్వడం మలుపు తిరిగింది, అది తన పెద్ద అబ్బాయి మరియు చిన్న అమ్మాయిని చదువుకోవడానికి హాస్టల్‌కు పంపింది.కానీ ఆమె పెద్ద కొడుకు హాస్టల్ నుండి నిష్క్రమించినప్పుడు, ఆమె తన కుమార్తెను గ్రామంలోని పాఠశాలలో చేర్పించింది, కానీ పాఠశాల కేవలం 8వ తరగతి వరకు మాత్రమే ఉంది.“నా కుమార్తెను చదివించాలని నేను కోరుకున్నాను, కానీ నా అత్తమామల ప్రవర్తనను నియంత్రించడం మరియు గ్రామంలో నిరంతరం పరిశీలన చేయడం వల్ల ఆమె చదువు కోసం బయటకు వెళ్లడం అసాధ్యం. ఆమె జీవించడానికి చేసిన ప్రతి నియమానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతూ, ఆమె తన కుమార్తె జోక్యం లేకుండా చదువుకోవడానికి బీడ్‌లోని ఒకే గదికి అద్దెకు మారింది. బంధువుల ప్రభావంతో ఆమె కొడుకు తిరిగి గ్రామానికి వెళ్లిపోయాడు మరియు ఇప్పుడు ఒంటరిగా జీవిస్తున్నందుకు ఆమెను నిందించాడు. ‘నేను అతనిని కోల్పోతున్నాను, కానీ గ్రామంలో నా బంధువులతో సహా తాగుబోతు పురుషులు ఉన్నారు. ఇది మాకు సురక్షితం కాదు.మద్దతు లేని బీడ్‌లో జీవితం అంత సులభం కాదు. భూస్వాములు ఒంటరి మహిళకు అద్దెకు ఇవ్వడానికి నిరాకరించారు, కుటుంబాలు ఆమెకు ఉద్యోగం ఇవ్వడానికి వెనుకాడాయి మరియు ఆమె కులం వివక్ష యొక్క మరొక పొరను జోడించింది.ఒక ఇంట్లో గృహిణిగా పని చేయడం నుండి, ఆమె కష్టపడి పని చేయడం ఆమెకు కాలింగ్ కార్డ్‌గా మారింది మరియు ఇప్పుడు ఆమె తక్కువ కాని స్థిరమైన ఆదాయాన్ని సంపాదిస్తూ అనేక ఇళ్లలో పని చేస్తుంది. ఆస్బెస్టాస్ రూఫ్ మరియు షేర్డ్ టాయిలెట్‌తో ఆమె 10×10 ఒక-గది ఇల్లు చిన్నది, కానీ ఎవరూ ఆమెను బయటకు విసిరేయరు.ఆమె పని గంటలు మధ్యాహ్నం 1 గంటలకు ముగుస్తుంది, ఆమె కుమార్తె పాఠశాల నుండి తిరిగి రావడంతో స్వీయ-నియంత్రణ నియమం. ఈ పరిమితులతో కూడా, ఆమె ఆహారం, అద్దె, పాఠశాల ఫీజులు మరియు చిన్న పొదుపులను నిర్వహిస్తుంది.“నేను చేసేదంతా నా కూతురు కోసమే కాబట్టి ఆమె నా జీవితాన్ని పునరావృతం చేయదు” అని ఆమె చెప్పింది.